BJ Fogg Davranış Modeli ile Moneye'de Paranı Yönet

Eğer hayatında bir şeyleri değiştirmek istiyorsan ya da pozitif yeni alışkanlıklar edinmek istiyorsan, bunun en kolay yolu küçük adımlarla başlamak. B.J. Fogg’un davranış modelini uygulayan Moneye ile paranı doğru yönetmek için şimdi küçük adımlar atmanın tam sırası!

Stanford Üniversitesi'nde Behavior Design Lab kurucusu Dr. BJ Fogg, 2007'de Fogg Davranış Modeli'ni ortaya koydu. Moneye'nin de benimsediği “Tiny Habits”(Küçük Alışkanlıklar) metodu, davranış değişikliğinde son derece etkili. Peki ya nedir bu “küçük alışkanlıklar”?

Küçük Alışkanlıkların Özü

Hayatında değiştirmek istediğin veya edinmek istediğin davranışı incele

Davranışı mümkün olduğu kadar küçült

Davranışı hayatının çeşitli yerlerine konumlandır

ve en sonunda da bu davranışın, tıpkı denizdeki dalgalar gibi büyüyerek hayatında daha fazla yer ayırdığın bir davranış olmasına izin ver.

Nasıl mı? İşte Moneye'den bir örnek...

Diyelim, harcama yazma alışkanlığın yok ama harcamalarını takip etmek istiyorsun. Moneye'de önce sık yaptığın istek harcamalarını yazmaya başla. Bunu var olan bir alışkanlığının peşine koy. Mesela, 'her gün yemekten sonra koltuğuma oturur oturmaz abur cubur harcamalarımı yazarım.' diyebilirsin. Zamanla tüm harcamalarını yazmanın daha kolay olduğunu göreceksin.

Fogg Davranış Modeli

Fogg Davranış Modeli, bir davranışın ortaya çıkması için üç öğenin aynı anda birleşmesi gerektiğini gösterir:

Motivasyon, Beceri ve Tetikleyici.

Motivasyon, davranışı yapma arzumuzdur. 

Beceri, davranışı yapma kapasitemiz.

Tetikleyici, davranışı yapmak için bizi harekete geçiren etken.

Bir davranışı edinmekte zorlanıyorsak, yüksek ihtimalle bu 3'lüden biri eksik demektir.

Motivasyon

Bir davranışı yapmak için ne kadar motive olursan, o davranışı yapma olasılığın o kadar artar. Hepimizin de bildiği gibi, motivasyon ve irade bir eylemin temelinde gösterilen ve de en çok kendinden söz ettiren olgudur. Onları artırmanın ve zaman içinde sürdürmenin yollarını ararız hep. Fakat sorun şu ki, hem motivasyon hem de irade, doğaları gereği şekil değiştiricilerdir ve bu da onları güvenilmez kılar. Bu yüzden davranış değiştirme sürecinde sana motivasyon sağlayacak ya da halihazırdaki motivasyonlarını sana hatırlatacak bir arkadaşa ihtiyaç duyabilirsin.

İşte para konularında Moneye, sana gerekli motivasyonu hep hatırlatır.

Beceri

Bir hedef davranışı gerçekleştirmek için bunu yapma becerisine sahip olmak gerekir. Bu gerçek apaçık görünüyorsa, o zaman becerimiz olan şeyleri yapmayı zorlaştıran nedir?

Bu soruya cevap arayan BJ Fogg, araştırmasında 'Beceri Zinciri'ni şöyle açıklar;

Davranışı yapmak için yeterli zamanın var mı?

Davranışı yapmak için yeterli paran var mı?

Davranış çok fazla fiziksel çaba gerektiriyor mu?

Davranış çok fazla zihinsel çaba gerektiriyor mu?

Davranış mevcut rutinine uyuyor mu?

Beceri Zincirindeki en zayıf halka, yeni alışkanlığının ne kadar zor olacağını belirler.  Zayıf halkaları güçlendirmezsen, yeni alışkanlığını edinmek zor olabilir. 

Bunun için Moneye de sana becerilerini artırmana faydalı olacak bilgiler sunar.

Tetikleyiciler

Tetikleyiciler, bize aksiyon almayı hatırlatan doğal ya da tasarlanmış uyarıcılardır. Örneğin antibiyotik kullanırken ilaç almak için saat kurmak, bir tasarlanmış uyarıcıdır. Kişi hem motivasyona hem de beceriye sahipken bile tetikleyicilere ihtiyaç duyar çünkü tetikleyiciler, unutmamızı ve göz ardı etmemizi önler. 

Bunu Moneye'deki harcama yazma hatırlatmaları gibi düşünebilirsin.

Küçük Alışkanlıklar Nasıl Büyür?

Bir alışkanlık oluşturmak, bitki yetiştirmek gibidir:

1. Küçük bir şeyle başlarsın. (tohum veya filiz).

2. Bahçende buna uygun, iyi bir yer bulursun (uygun toprak, ışık, nem).

3. Sen bitkini besledikçe, o da köklenir.

Bu üç şeyi yaptığında, minik bitkin kök salacak ve gelişecektir. Unutulmaması gereken bir diğer önemli şey ise kutlamanın, alışkanlık bitkisinin gübresi olduğudur. Her bir kutlama, alışkanlığın köklerini güçlendirir.